حسابداری سیستمی است که در آن فرآیند جمع آوری، طبقه بندی، ثبت، خلاصه کردن اطلاعات و تهیه گزارشهای مالی و صورتهای حسابداری در شکل ها و مدلهای خاص انجام می گیرد. تا افراد ذی نفع درون سازمانی مثل مدیران سازمان و یا برون سازمانی مثل بانک ها، مجتمع عمومی سازمان مورد نظر و یا مقامات مالیاتی بتوانند از این اطلاعات استفاده کنند.
یکی از مهمترین هدف های رشته حسابداری آموزش دادن نیروی انسانی متخصص در جمع آوری، طبقه بندی، ثبت کردن و در نتیجه خلاصه کردن اطلاعات و تهیه گزارشهای مالی مطابق با معیارهای است که شرکت ها و سازمان ها از پیش تعیین کردند. همچنین مهم است کسی که شغل حسابداری را دارد باید با علم روز دنیا مطابق باشد و تمام تغییرات ایجاد شده را در کارش اعمال کند تا بتواند بهترین نتیجه را کسب کند.
عملکرد حسابداری مدیریت در سازمان ها
به طور کل موضوع جنبه مدیریتی که حسابداری مدیریت را شامل می گردد، عملکرد این رشته به صورت زیر می باشد:
مدیریت ریسک
حسابداری مدیریت در پی ارائه گزارشات خود، مقدار ریسک پروژه‌های موجود را ارزیابی می نماید.معمولاً مدیران نمونه سازمان با بررسی اطلاعات حسابداری مدیریت توافقات نهایی برای ریسک پروژه ها مدیریت می کنند و تصمیم نهایی برای انجام یا عدم انجام به نتیجه می رسند.
مدیریت عملکرد
ظاهرکلی عملکرد یک سازمان، موفقیت‌های آتی آن سازمان را خواهد ساخت. اگر مدیران برنامه ای برای ارتقای عملکرد واحدهای مختلف و پرسنل خود پیش بینی نکرده باشند، کیفیت این عملکرد کلی، روز به روز کم تر می شود و در نهایت به طور کل موجب وارد شدن ضربات سنگین به سازمان خواهد شد.
حسابداری مدیریت :
یکی از رشته های پرطرفدار در زمینه حسابداری، رشته حسابداری مدیریت است. افرادی که در زمینه حسابداری مدیریت به تحصیل می پردازند ، قادر خواهند بود تا به بخش مدیریت کسب و کارها کمک کنند تا امور مالی سازمان ها کنترل را دست گیرند، همچنین تحصیل کردگان حسابداری مدیریتی ، از اطلاعات حسابداری استفاده کرده و برای بهبود عملکرد مشاغل مختلف، راهکارهایی ارائه می دهند. گزارش هایی که توسط حسابداران مدیریتی تهیه می شوند، به منظور اتخاذ تصمیمات مهم تجاری مورد استفاده قرار می گیرند.
همانگونه که اطلاع دارید، امور مالی در تمامی تجارت ها از اهمیت بالایی برخوردار است. در واقع کوچکترین خطا در بخش محاسبات، تجارت مورد نظر را به وضعیت بدی دچار می کند. اطلاعاتی که از جانب حسابداری مدیریت به صاحبان مشاغل مختلف، انتقال داده می شود، در واقع در تصمیم گیری های نهایی این افراد در مورد کسب و کارها تاثیر مستقیمی دارد.
پس می توان فهمید که حرفه ی حسابداری مدیریتی تا چه اندازه در مشاغل مختلف، حائز اهمیت است. از آنجایی که مسئولیت های بسیاری بر عهده ی حسابداران مدیریتی قرار دارد، این افراد به نسبت، حقوق و دستمزد بالاتری نیز دریافت می کنند. حقوق و دستمزد بالا موجب شده تا بسیاری از افراد به تحصیل در رشته حسابداری مدیریت روی آورند. به همین دلیل در این مقاله قصد داریم، شما را با این رشته پرطرفدار و تاثیرگذار در صنعت آشنا کنیم.
رشته حسابداری مدیریت چیست؟
حسابداری مدیریت عبارت است از فرایند تشخیص، اندازه‌گیری، جمع‌آوری، تحلیل، تهیه، تفسیر و ارزیابی و کنترل داخلی فعالیتهای سازمان برای تضمین و اطمینان از استفاده مناسب از سرمایه. حسابداری مدیریت همچنین شامل تهیه گزارشهای مالی برای گروه های غیر مدیریتی همانند: سهامداران، بستانکاران، اعتباردهندگان و صاحب نظران مالی است.
حسابداری مدیریت، یک سیستم اندازه‌گیری برای گرداوری اطلاعات مالی و عملیاتی است که فعالیت مدیریتی و رفتارهای انگیزه‌ای را هدایت می‌کند و ارزشهای فرهنگی را که برای به دست آوردن هدف های استراتژیک سازمان لازم است خلق و حمایت می‌کند.
مقایسه ی تعریف انجمن حسابداران مدیریت با تعریفی که در این مقاله استفاده شد چند اختلاف اصلی را آشکار می‌سازد: تعریفی که از حسابداری مدیریت توسط سازمان حسابداران خبره مدیریت یا CIMA وجود دارد، بیانگر این است که حسابداری مدیریت در واقع یک پروسه کلی است که در آن، اطلاعات مهم تجاری ابتدا تعریف و اندازه گیری می شود، بعد این اطلاعات از بخش های مختلف کسب و کارها گردآوری شده و مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرند. اطلاعات به دست آمده از تجزیه و تحلیل آمار و ارقام برای برنامه ریزی و مدیریت مشاغل مختلف مورد استفاده قرار می گیرد.
نکته دیگری که در ارتباط با رشته حسابداری مدیریت وجود دارد، این است که افراد با تحصیل در این رشته، مهارت لازم برای تهیه گزارش های مالی را به دست می آورند. حسابداران مدیریتی وظیفه دارند تا گزارش های مالی را برای افراد ذینفع مانند: سرمایه گذاران، سهامداران، صاحبان مشاغل و طلبکاران تهیه و تنظیم کنند.
به طور کلی، حسابداری مدیریت به بررسی آینده مشاغل می پردازد. این در حالی است که حسابداری تنها داده های پیشین را جمع آوری کرده و آنچه که در گذشته مشاغل رخ داده است را مورد بررسی قرار می دهد.
تفاوت حسابداری و مدیریت مالی در چیست؟
به طور کلی حسابداری گذشته نگر و مدیریت مالی آینده نگر است. حسابداری ابزاری برای مدیریت مالی است تا بتواند بهتر و کاراتر آینده را پیش بینی کرده و درباره ی آن برنامه ریزی کند. تفاوت مدیریت مالی و حسابداری در دیدگاه این دو است که یکی مبتنی بر گذشته و دیگری مبتنی برآینده است اگرچه بین مدیریت مالی و حسابداری تفاوت وجود دارد و برای هریک به مجموعه مهارت های متفاوت نیاز است اما هر دو حول مدیریت دارایی ها می گردند و در چارت های سازمانی نیز، در یک دسته طبقه بندی می شوند.
حسابداری مدیریت در چه زمینه هایی فعالیت می کند؟
موسسه ی حسابداران رسمی آمریکا یا AICPA بیان می کند که حسابداری مدیریتی در زمینه ی عملکرد به سه حالت مختلف فعالیت می کند که عبارتند از: مدیریت ریسک، مدیریت عملکرد و مدیریت راهبردی.می توان گفت زمینه هایی که حسابداری مدیریت در آنها به فعالیت می پردازد، نتایجی مهمی به همراه دارد. بنابراین در بخش مدیریت ریسک با جمع آوری اطلاعات و داده های مهم مالی و ارائه گزارش هایی به بخش مدیریت، میزان ریسک پروژه های مختلف را ارزیابی می کند.
ارزیابی و مدیریت ریسک به صاحبان مشاغل کمک می کند تا تصمیم هایی در جهت تحقق اهداف تجارت اخذ کنند. از بخش های دیگری که حسابداری مدیریتی در آن به فعالیت می پردازد، مدیریت عملکرد است. در واقع حسابداران مدیریتی در زمینه مدیریت کارکرد مشاغل مختلف و عملکرد تصمیم گیری ها نقش مهمی ایفا می کند.
در مورد مدیریت راهبردی که از دیگر زمینه هایی است که حسابداران مدیریتی در آن تخصص دارند، ارائه ی برنامه هایی برای مدیریت هر چه بهتر شرکت ها و سازمان های مختلف است. حسابداران مدیریتی با تحصیل در زمینه حسابداری مدیریت، دانش و مهارت لازم برای انجام وظایف ذکر شده کسب می کند.
مزایای تحصیل در رشته حسابداری مدیریتی چیست؟
تحصیل در زمینه حسابداری مدیریتی برای داوطلبان این رشته مزایای فراوانی دارد و دانش آنها در زمینه های مختلف مالی را افزایش می دهد. به طور کلی افراد با تحصیل در این رشته می توانند توانایی های مدیریتی بسیاری کسب نمایند که ترکیب آن با دانش حسابداری سبب می شود تا این افراد نقش مهمی در تصمیم گیری کسب و کارها داشته باشند.
برخی از مهارت هایی که با تحصیل در رشته حسابداری و گرایش مدیریتی می توان به دست آورد، عبارتند از:
- مهارت های برنامه ریزی
هدف اصلی حسابداران مدیریتی برنامه ریزی برای آینده است. گزارش هایی که توسط این افراد تهیه و تنظیم می شود، نسبت به گزارش هایی که توسط حسابداران مالی تهیه می شود، از دقت و صحت بالاتری برخوردار است.
گزارش هایی که توسط حسابداران مدیریتی تنظیم می شود، امکان دارد که مربوط به محصولات خاص، دسترسی به بازار و اطلاعات منطقه ای باشد. با استفاده از گزارش های تهیه شده و تجزیه و تحلیل آنها، مدیران شرکت ها و سازمان ها، اهداف مهم تجارت را تعیین کرده و برای دستیابی به آنها برنامه ریزی های لازم را انجام می دهند.
- کنترل کردن
افرادی که در رشته حسابداری مدیریت به تحصیل می پردازند، اطلاعات لازم برای کنترل سازمان ها را در اختیار صاحبان مشاغل قرار می دهند. از آنجایی که اطلاعات ارائه شده در گزارش های حسابداری مدیریتی فقط برای تصمیمات داخلی شرکت ها مورد استفاده قرار می گیرد، نیازی نیست که افراد در این گزارش ها اصول حسابداری GAAP را رعایت نمایند.
به کمک اطلاعات به دست آمده از بخش حسابداری مدیریتی، صاحبان مشاغل می توانند مشخص نمایند که کدام بخش از کسب و کار مورد نظر، نیاز به تحقیقات بیشتری دارد و کدام بخش باید در آینده بیشتر مورد توجه قرار گیرد. بنابراین صاحبان مشاغل با توجه به عملکرد حسابداری مدیریتی، تصمیمات لازم را اتخاذ می نمایند.
- حل مساله
از مهارت های دیگر ی که افراد با تحصیل در رشته حسابداری مدیریتی کسب می کنند، توانایی حل مساله است. به طور کلی برخلاف بخش حسابداری که بیشتر بر سوابق مالی گذشته تمرکز دارد، حسابداری مدیریت اهداف و چشم اندازهای آینده را مورد توجه قرار می دهد.
از اطلاعات به دست آمده از بخش حسابداری مدیریتی، به منظور ایجاد تغییراتی در بودجه یا تولید استفاده می شود. در واقع در صورتی که مشکلی در مدیریت بخش های مختلف سازمان ها پیش آید، صاحبان مشاغل این مساله را با حسابداران مدیریت در میان می گذارند و از آنها می خواهند تا اطلاعات لازم را جمع آوری کرده و پیشنهادهای خود را برای حل مشکل پیش آمده، ارائه دهند.
فارغ التحصیلان رشته حسابداری مدیریتی چه وظایفی برعهده دارند؟
تحصیل در زمینه حسابداری مدیریتی، افراد را برای کار در دنیای تجارت آماده می کند. در واقع داوطلبان با تحصیل و گذراندن واحدهای درسی حسابداری مدیریتی، برای انجام وظایف مختلف آماده می شوند. از جمله این وظایف می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- مدیریت پروژه
حسابداران مدیریتی وظیفه دارند تا با تجزیه و تحلیل هزینه و سود برای پروژه های جدید و ارائه مداوم گزارش هایی که در رابطه با پروژه مورد نظر، مدیریت را در جریان امور مالی پروژه ها قرار دهند. پروژه های مختلف ممکن است شامل: سرمایه گذاری مبالغ هنگفت یا تولید کالا و ارائه خدمات متنوع باشد.
وظیفه ی حسابداران مدیریتی این است که باید پروژه های مختلف را به منظور تعیین بودجه و میزان سودآوری آنها مورد بررسی قرار دهند. برنامه ریزی برای تحویل پروژه ها در موعد مقرر با میزان بودجه تعیین شده نیز از دیگر وظایف حسابداران مدیریتی است.
- مدیریت هزینه ها
حسابداری هزینه به عنوان زیر مجموعه حسابداری مدیریتی شناخته می شود. حسابداران مدیریتی که در رشته حسابداری مدیریتی تحصیل کرده اند، هزینه های مختلفی که یک سازمان درگیر آن است را مورد بررسی قرار می دهد.
از جمله این هزینه ها می توان به هزینه های ثابت مانند: خرید تجهیزات و هزینه های عملیاتی که برای اجرای فعالیت های روزانه مورد استفاده قرار می گیرد، اشاره نمود. از طرفی حسابداران مدیریتی وظیفه دارند تا هزینه های متغیر مانند: موجودی کالا و محصولات و هزینه های سربار مانند اجاره بها را مورد ارزیابی قرار داده و گزارش های لازم را به بخش مدیریت ارجاع دهند.
- پیش بینی درآمد و فروش
درآمد کل، درآمدی است که یک شرکت از فروش کالا یا خدمات به دست می آورد. پیش بینی فروش و تخمین درآمد خالص از جمله وظایفی است که بر عهده حسابداران مدیریتی قرار دارد. این افراد موظف هستند تا درآمد خالص کسب و کارها را با توجه به میزان هزینه ها محاسبه کنند و در قالب گزارش هایی به بخش مدیریت انتقال دهند.
- مدیریت جریان نقدی
از دیگر وظایف فارغ التحصیلان رشته حسابداری مدیریتی، مدیریت جریان نقدی است. این افراد وظیفه دارند وجه نقد کسب و کارهای مختلف را به جهت بررسی میزان ورود و خروج آنها در تجارت بررسی کنند. مدیریت جریان نقد از اهمیت بالایی برخوردار است زیرا مشاغل مختلف برای تامین بودجه صورتحساب های مختلف، به پول نیاز دارند.
واحدهای درسی رشته حسابداری مدیریتی :
به طور کلی تحصیل در این رشته نیازمند گذراندن واحدهای درسی مختلفی است و داوطلبان به کمک این واحدها با وظایف خود در صنعت آشنا می شوند و دانش لازم برای قبول مسئولیت های مهم تجاری را کسب می کنند.
واحدهای درسی در مقطع کارشناسی ارشد حسابداری مدیریتی شامل دروس زیر است:
- - حسابداری مدیریتی پیشرفته
- - تئوری حسابداری ۱
- - تئوری حسابداری ۲
- - روش تحقیق پیشرفته
- - حسابرسی پیشرفته
- - مسائل جاری در حسابداری
- -سیستم های اطلاعاتی حسابداری
- - تصمیم گیری در مسائل مالی
- -تحلیل آماری
- - اقتصاد مدیریت
- - بررسی موارد خاص در حسابداری
هدف از تحصیل در رشته حسابداری مدیریتی چیست ؟
از دیدگاه وزارت علوم ایران، هدف از ایجاد این گرایش از حسابداری، تنظیم گزارش های مالی و ارائه خدمات در زمینه امور مالی به سازمان ها و شرکت های مختلف است. بسیاری از متخصصان، این گرایش را مهم ترین گرایش دانش حسابداری می دانند.
دلیل این امر نیز آن است که داده های مالی به دست آمده از بخش حسابداری، به وسیله ی حسابداران مدیریتی مورد بررسی قرار می گیرند و پیشنهادها و اطلاعات لازم به بخش مدیریتی انتقال داده می شود. رشته حسابداری با گرایش مدیریتی تعداد ظرفیت دانشجوی بالایی نسبت به رشته هایی همچون حسابرسی و سایر زیرشاخه های حسابداری دارد.
از مهم ترین مزیت های تحصیل در این رشته آن است که افراد به محض فارغ التحصیلی می توانند به سرعت وارد بازار کار شده و از حقوق و مزایای بالای این حرفه برخوردار شوند. افراد با تحصیل در این گرایش از حسابداری می توانند عضویت هیئت های علمی و انجمن های پژوهشی در زمینه حسابداری را به دست آورند.
مزایایی حسابداری مدیریتی :
- حقوق و مزایا
یکی از مهم ترین و قابل توجه ترین مزایای تحصیل در رشته حسابداری مدیریت، برخورداری از حقوق و مزایای این حرفه است. در واقع میزان حقوق و دستمزدی که افراد با فعالیت در زمینه حسابداری مدیریتی به دست می آورند، به معیارهای گوناگونی بستگی دارد.
از جمله این معیارهای می توان به سمت شغلی فرد، موقعیت جغرافیایی، سابقه و تخصص فرد اشاره کرد. هر چه حسابدار مدیریتی تجربه کاری بیشتری در زمینه کاری خود داشته باشد، به نسبت حقوق و مزایای او افزایش می یابد. برای این که افراد با تجربه در زمینه حسابداری مدیریتی، قادرند تا پیشنهادات تجاری بهتری را به بخش مدیریت ارائه دهند. این افراد خدمات حسابداری مدیریتی بهتری را ارائه می کنند و به صاحبان مشاغل برای مدیریت کسب و کارها کمک می کنند.
وظایف حسابداری مدیریتی :
- انجام کلیه امور محـوله صرفـا" بر اساس روشهای مدون, آئین نامه ها و دستورالعملها ی تصویب شده و در صورت عـدم دسترسی به روشهای لازم در زمینه های مـورد نظر یا تشخیص ضرورت تعـدیل روشهای مـوجـود استعلام موضوع از مقام مافوق قبل از هـرگـونه اقـدام اجـرائی .
- - تهیه گزارش های خرید و فروش سه ماهه.
- - تهیه گزارش و اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده در مهلت های قانونی تعیین شده و پیگیری جهت تحویل موارد به مراجع مربوطه.
- - ارائه گزارش های مالی مورد نیاز به مسئولین مافوق.
- - تهیه گـزارش های تفکیکی و آماری و نمودارهای مقایسه ای مورد نیاز درهـر پروژه به صورت مستمر و موردی، جهت ارائه به مدیریت.
- - محاسبه و تعدیل ذخیره های مورد نیاز در پایان دوره مالی، نظیر بازخـرید سنـوات خدمت کارکنان، بازخرید مرخصی، هزینه های تحقق نیافته و... .
انجام سایر وظایفی که در چهارچوب مسئولیتهای تعیین شده محول می گردد.
- - ارتباطات سازمانی و جذب نیرو
- - حسابدار مدیریتی مستقیم زیر نظر رئیس حسابداری و در غـیاب ایشان زیر نظر مدیر امورمالی انجام وظیفه می کند.
- - ارتبـاط و همکاری با واحدهای تابعه امور مالی و طرف حساب های شرکت.
نقش حسابداران مدیریت در تصمیم گیری برای مشاغل :
برای اخذ تصمیمات بلند مدت و کوتاه مدت از اطلاعات به دست آمده از بخش حسابداری مدیریتی استفاده می شود. فارغ التحصیلان رشته حسابداری مدیریت، به مدیران کمک می کنند تا برای بهبود بازدهی و افزایش بهره وری، تصمیمات عملیاتی لازم را اتخاذ نمایند. به منظور این کار پیش بینی، نظارت و پیگیری عملکرد لازم است و کلیه این خدمات حسابداری توسط بخش حسابداری مدیریتی ارائه می شود.
حوزه های مدیریت مالی:
- ۱)مدیریت مالی کسب و کار،بر فرایند های مالی بنگاه های کسب و کار متمرکز است.
- ۲)سرمایه گذاری، با قیمت گذاری اوراق بهادار و رفتار بازارهای مالی سروکار دارد.
- ۳)موسسات مالی، کلان تر از موارد قبلی است و بیشتر به شرکت های مالی نظیر بانک ها مربوط می شود.
این سه حوزه کلان مدیریت مالی از هم تفکیک شده نیستند و کاملا با هم در ارتباطند.
در نهایت باید گفت، تحصیل در رشته حسابداری و گرایش مدیریتی مزایای بسیاری برای افراد دارد. در واقع این رشته تحصیلی به افراد امکان می دهد که در تصمیمات مهم سازمانی نقش مستقیم داشته باشند. از طرفی این افراد می توانند با کسب تجربه و دانش لازم در زمینه حسابداری مدیریتی، کسب و کار خود را راه اندازی کنند و به نوعی به کارآفرین تبدیل شوند. این افراد با توجه به دانشی که از بازارهای رقابتی دارند و مهارت هایی که در زمینه حسابداری مدیریتی کسب کرده اند، قادر خواهند بود تا مدیریت یک کسب و کار جدید را برعهده گیرند.
تفاوت های حسابداری مدیریت و حسابداری مالی
تفاوت اصلی که بین حسابدار مدیریت و حسابدار مالی وجود دارد هدف نهایی آن ها می باشد.
به طور معمول حسابداری مالی دارای چارچوب های خاص خود می باشد که از سوی نهاد های خارجی مشخص می گردد و در ضمن، ارتباطی با عملکرد یک کسب و کار نخواهد داشت. درحالی که اطلاعات حسابدار مدیریتی معمولا طبق چارچوب های سایر سازمان ها نمی باشد و همچنین به طور مستقیم در عملکرد مدیران یک مجموعه تاثیر گذار می شود.
